TABABET VE ŞUABATI SANATLARININ TARZI İCRASINA DAİR KANUN

TABABET VE ŞUABATI SANATLARININ TARZI İCRASINA DAİR KANUN

Kanun Numarası: 1219

Kanun Kabul Tarihi: 11/04/1928

Yayımlandığı Resmi Gazete Tarihi: 14/04/1928

Yayımlandığı Resmi Gazete Sayısı: 863

BİRİNCİ FASIL: TABİPLER

Madde 1 - Türkiye Cumhuriyeti dahilinde tababet icra ve her hangi surette olursa

olsun hasta tedavi edebilmek için Türkiye Darülfünunu Tıp Fakültesinden diploma

sahibi olmak ve Türk bulunmak şarttır.

Madde 2 - Yukarki maddede yazılı diplomanın muteber olması için diploma

sahibinin 8 Teşrinisani 1339 tarih ve 369 numaralı kanun mucibince hizmeti

mecburesini ikmal etmiş ve diplomasının Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye

Vekaletince tasdik ve tescil edilmiş olması lazımdır. Tababet sanatını icra etmek

istiyen askeri tabipler de diplomalarını tasdik ve tescil ettirirler. Ancak hizmeti

mecburelerini ifa eyledikleri müddetçe diplomaları alıkonulan tabipler bu müddet

zarfında dahi icrayı sanata mezundurlar.

Madde 3 - Yukarki maddelerde zikredilen tabip diplomasını ve fenni, cerrahi

veya şuabatında ihtısas sahibi olduğuna dair işbu kanunun tarifleri dairesinde

vesaikı lazimeyi haiz olmıyan hiç bir kimse hiç bir ameliyei cerrahiye icra edemez.

Cerrahii sağireye ait ameliyat her tabip yapabilir.

(Ek fıkra:21/06/2005-5371 S.K./7.mad) Acil tıbbi yardım ve bakım ile sınırlı

kalmak ve Sağlık Bakanlığınca çıkarılacak yönetmeliğinde belirtilmek kaydıyla acil

tıp teknikerleri ile acil tıp teknisyenleri hastaya müdahale edebilir, bu hususta lazım

gelen iş ve işlemleri yapabilirler. Hastane öncesi acil tıbbi yardım veren personel

özel tip kıyafet giyer.

Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaleti tarafından açılan ve idare edilen

mekteplerden mezun küçük sıhhiye memurları ve işbu mekteplere muadil tedrisat

yapan mekteplerden mezun olup şahadetnameleri Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye

Vekaletince tasdik ve tescil edilenler talimatnamelerinde yazılı olanlara munhasır

kalmak şartiyle küçük ameliyeleri yapabilirler. Evsaf ve şeraiti bu kanunla tesbit

edilmiş olan sünnetçiler sünnet ameliyesini icra edebilirler.

(Ek fıkra: 27/12/1993 - 3954/1 md.) Türk Silahlı Kuvvetlerince yetiştirilen sıhhiye

sınıfına mensup erbaş ve erler de, Türk Silahlı Kuvvetlerinde görev yaptıkları süre

ve görevle sınırlı olmak üzere, küçük sıhhi işlemleri yapmaya yetkilidirler.

(Ek fıkra: 27/12/1993 - 3954/1 md.) Yukarıdaki fıkranın uygulanmasına ilişkin

usul ve esaslar, Milli Savunma Bakanlığınca altı ay içinde hazırlanıp Bakanlar

Kurulunca yürürlüğe konulacak yönetmelikte gösterilir.Madde 4 - (Değişik madde: 07/06/1935 - 2764/1 md.)

Yabancı memleketlerin tıp fakültelerinden izinli Türk hekimlerinin Türkiye'de

hekimlik edebilmeleri için Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığından ve Üniversite Tıb

Fakültesi Profesörler Meclisinden seçilmiş bir jüri heyeti tarafından hüviyetlerine

bakıldıktan sonra diplomalarının Türkiye Tıp Fakültesi ders programının ve öğrenim

süresinin aynı veya benzeri bir fakülteden bütün sınaç devreleri geçirilerek alınıp

alınmamış olduğu araştırılır. Bu şartlarda alınmış olduğu anlaşılan diplomalar kabul

edilip Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca onaylanarak kütüğe geçirilir ve

iyelerinin sanat yapmalarına izin verilir. Bu şartlara uygun olarak alınmamış

diplomaların iyeleri Tıp Fakültesi Profesörleri Meclisince seçilmiş bir jüri heyeti

karşısında Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığından gönderilecek bir işyar da

bulunduğu halde teori ve pratikten bir sınaç geçirilir. Bu sınacın şekli Sağlık ve

Sosyal Yardım ve Kültür Bakanlıkları tarafından beraberce kararlaştırılır. Ancak

Türkiye Tıb Fakültesi öğretim süresine ve ders programlarına göre okumamış

olanlar eksiklerini tamamlamak üzere Tıb Fakültesinde okuduktan ve staj

gördükten sonra sınaca girerler. Sınacları başaranların sanat yapmalarına usulüne

göre izin verilir.

Madde 5 - Hususi muayenehane açmak veyahut evinde muayenehane tesis

eylemek suretiyle sanatını icra eylemek istiyen her tabip hasta kabulüne

başladığından itibaren en çok bir hafta içinde isim ve hüviyetini, diploma tarih ve

numarasını ve muayenehane ittihaz eylediği mahal ile mevcut ise ihtısas

vesikalarını mahallin en büyük sıhhiye memuruna kaydettirmeğe ve

muayenehanenin nakli halinde en az yirmi dört saat evvel keyfiyeti nakli ihbara

mecburdur.

Madde 6 - Bir mahalde sanatını icra eden mukayyet bir tabip o mahalli

terkeylediği veya her hangi bir sebep ile olursa olsun muayenehanesini set ile icrayı

sanattan sarfı nazar ettiği takdirde en az yirmi dört saat evvel evvelce kaydedilmiş

olduğu sıhhiye dairesine müracaatla kaydına işaret ettirir.

Madde 7 - Münhasıran veya kısmen Türk memur ve müstahdem kullanılan

müessesatı umumiye ve hususiye ile Türk hastaları da tedavi eden her hangi bir

müessesei hayriye ve sıhhiyede istihdam edilecek tabiplerin birinci ve ikinci

maddelerde gösterilen vasıfları haiz olması şarttır. Yetmiş yedinci maddede

zikredilen ecnebi tabipler bu hükümden müstesnadır.

Madde 8 - Türkiye'de icrayı tababet için bu kanunda gösterilen vasıfları haiz

olanlar umumi surette hastalıkları tedavi hakkını haizdirler. Ancak her hangi bir

şubei tababette müstemirren mütehassıs olmak ve o unvanı ilan edebilmek için

Türkiye Tıp Fakültesinden veya Sıhhıye Vekaletince kabul ve ilan edilecek

müessesattan verilmiş ve yahut ecnebi memleketlerin maruf bir hastane veya

laboratuvarından verilip Türkiye Tıp Fakültesince tasdik edilmiş bir ihtısas

vesikasını haiz olmalıdır.

Madde 9 - (Değişik madde: 28/03/2007-5614 S.K./4.mad)

Eğitim kurumlarına eğitim yetkisi verilmesi ve eğitim yetkisinin kaldırılmasına

ilişkin teklifleri karara bağlamak, uzmanlık ana dallarının rotasyonlarını belirlemek,uzmanlık sınavı jürilerini tespit etmek, yabancı ülkelerde asistanlık yapanların

bilimsel değerlendirilmesini yapacak fakülteleri ve eğitim hastanelerini belirlemek,

tıpta uzmanlık eğitimi ve uzman insan gücü ile ilgili görüşler vermek, uzmanların

tıbbî gelişmeleri izlemesini sağlayıcı inceleme ve araştırmalar yapmakla görevli

olmak üzere, Sağlık Bakanlığının sürekli kurulu niteliğinde Tıpta Uzmanlık Kurulu

teşkil olunmuştur.

Tıpta Uzmanlık Kurulu;

a) Bakanlık Müsteşarı, ilgili genel müdür ve 1. Hukuk Müşaviri,

b) Biri diş tabibi olmak üzere eğitim hastanelerinden Bakanlığın seçeceği beş,

c) Dört tıp fakültesinden ve bir diş hekimliği fakültesinden YÖK'ün seçeceği birer,

ç) Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Fakültesinin seçeceği bir,

d) Türk Tabipleri Birliğinin seçeceği bir,

e) Türk Diş Hekimleri Birliğinin seçeceği bir,

üyeden oluşur.

Kurumlar, seçecekleri asıl üye sayısı kadar yedek üye de belirler.

Kurula seçilecek asıl ve yedek üyelerin uzman olmaları, ayrıca en az üç yıllık

klinik veya laboratuvar şefi ya da profesör unvanına sahip bulunmaları şarttır.

Üyelerin görev süreleri üç yıldır. Süresi bitenler tekrar seçilebilir.

Kurul, Bakanlığın daveti üzerine yılda en az iki kez toplanır. Kurula Bakanlık

Müsteşarı veya yapılacak ilk toplantıda üyeler arasından seçilecek başkan vekili

başkanlık eder. Kurul, üyelerden en az beşinin teklifi ile olağanüstü toplanır.

Kurul, üyelerin üçte ikisinin katılımı ile toplanır. Türk Tabipleri Birliği temsilcisi

yalnızca tabiplerle ilgili, Türk Diş Hekimleri Birliği temsilcisi de yalnızca diş tabipleri

ile ilgili konuların görüşüleceği toplantılara katılabilirler ve kendi meslek alanları ile

ilgili konularda oy kullanırlar. Kararlar oyçokluğuyla alınır. Oyların eşitliği halinde

başkanın bulunduğu taraf çoğunluğu sağlamış sayılır. Ancak, kurumların eğitim

yetkisinin kaldırılmasına ilişkin toplantılarda katılanların en az üçte iki çoğunluğu ile

karar alınması şarttır.

Kurul toplantılarına üst üste iki kez mazeretsiz olarak katılmayanların üyeliği

düşer.

Kurulun çalışma usûl ve esasları ile ilgili diğer hususlarla ihtisas belgelerinin

alınması ve uzmanlık eğitimi ile ilgili diğer usûl ve esaslar Sağlık Bakanlığınca

hazırlanıp Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulacak yönetmelikle düzenlenir. Bu

yönetmelik yürürlüğe konuluncaya kadar, mevcut düzenlemelerin uygulanmasına

devam edilir.Madde 10 - Usul ve nizamına tevfikan müdderis, muallim ve emsali sıfatları

iktisap etmemiş veya sekizinci maddede zikredilen vesikaları istihsal eylememiş bir

tabibin tıp tedris ve talimine ve ihtısasa mütaallik unvanları kullanması ve bunları

veya hakikata tevafuk etmiyen sair sıfatları her hangi şekil ve suretle ilan etmesi

memnudur.

Madde 11 - Mahkemelerce ihtibar için müracaat edilecek tabipler yalnız bu

kanun ile Türkiye'de icrayı sanat salahiyetini haiz olanlardır. Muhtebirlere sureti

müracaat ve bunların müstahak olacakları ücret ve tazminat miktarları hakkında

Sıhhiye ve Adliye Vekaletlerince müşterek bir talimatname tertip olunur.

Madde 12 - (Değişik madde: 17/01/1949- 5304/1 md.)

Sanatını icra etmek üzere bir mahalde kayıtlı olan herhangi bir tabibin bizzat

dükkan ve mağaza açmak suretiyle her türlü ticaret yapması memnudur.

Kanuna tevfikan müsaade almak suretiyle hususi hastane açması veya aynı

zamanda eczacılık diplomasını haiz olan bir tabibin icrayı tababet hakkından

feragat etmek ve iki yıl bir eczanede ameliyat görmüş olduğuna dair vesika ibraz

eylemek şartiyle eczane açarak idare etmesi bu hükümden müstesnadır.

Bir tabibin, ikametgahı müstesna olmak üzere mütaaddit yerlerde muayenehane

açarak icrayı sanat etmesi memnudur.

Madde 13 - Bir şahsın ahvali bedeniye ve akliyesi hakkında rapor tanzimine

munhasıran bu kanunla icrayı sanata salahiyeti olan tabipler mezundur. Türkiye'de

icrayı sanat salahiyetini haiz olmıyan tabiplerin raporları muteber olamaz.

Madde 14 - Hudut ve merkezi Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince tayin

edilecek mıntakalarda birer etıbba odası tesis olunur. Etıbba odaları tabiplerin

mesleki haysiyet ve menfaatlerine taallük eden bilümum meseleleri rüyet ve teşkil

edecekleri divanı haysiyetler vasıtasiyle mesleki adaba riayetsizliği görülen tabipler,

diş tabipleri ve dişçiler hakkında inzibati cezalar tayin ve tabipler arasında tahaddüs

eden mesleki ihtilafatı hal ve tesviye eder.

Madde 15 - Etibba odaları teşekkül eden mıntakalarda işbu kanuna göre

Türkiye'de icrayı sanat salahiyetini haiz bilümum etıbbanın odalara dahil olması

mecburidir. Memuriyet bu mecburiyetten istisnayı istilzam etmez. Odaların idariye

ve kırtasiyesine ve divanı haysiyetlerle ali divanı haysiyet azasının hakkı huzur ve

harcırahlarına tekabül etmek üzere odalar azalarından bir defaya mahsus olmak

üzere bir duhuliye ve muayyen bir nispet dairesinde aidatı seneviye alınır.

Madde 16 - Etıbba odaları divanı haysiyetleri adabı meslekiyeye riayet etmiyen

tabipler hakkında tahriren ihtar, meclis huzurunda tevbih ve bir haftadan altı aya

kadar muvakkat icrayı sanattan meni suretiyle mücazatı intibahiye tayin edebilirler.

Madde 17 - Etıbba odaları heyeti idareleri heyeti umumiye tarafından iki sene

için müntahap üçten beşe kadar azadan müteşekkildir. Reislerini aralarından reyi

hafi ile intihap ederler. Divanı haysiyet yine heyeti umumiye tarafından da kezalik

iki sene için evvelce müntahap iki azanın heyeti idareye iltihakiyle teşekkül eder.Heyeti idare ve divanı haysiyetler nısfından bir ziyadesiyle içtima edebilirler. Tesavii

ara vukuunda reisin reyi tercih olunur. Ancak divanı haysiyet azasından biriyle

etibbadan biri arasında tahaddüs eden ihtilafların veya divan azasından birine ait

mesailin tetkikı esnasında meselede alakadar aza ve divanın kur'a ile taayyün

edecek nısıf azası içtimaa iştirak etmiyerek yerlerine evvelce intihap edilmiş olan

yedek azadan kur'a ile tefrik edilecekler ifayı vazife eyler.

Madde 18 - Odalar heyeti idareleriyle divanı haysiyetlerin ve bunların yedek

azalarının evsafı ve sureti intihabı vazifeleri azadan alınacak duhuliye ve aidat ve

divanı haysiyet azalarına verilecek hakkı huzur miktarları Sıhhiye ve Muaveneti

İçtimaiye Vekaletince tanzim edilecek bir nizamname ile tayin olunur.

Madde 19 - Evsaf ve şeraiti kanuniyeyi cami olmıyan veya kendisine mevdu

vezaifi ifadan imtina eden veyahut bitaraflığı muhil hareketi görülen oda heyeti

idare ve divanı haysiyetleri Ali Divanı Haysiyet karariyle Sıhhiye ve Muaveneti

İçtimaiye Vekaletince fesih ve esbabı mucibesiyle oda mıntakasında tamim ve

intihabat tecdit olunur.

Madde 20 - Oda intihaplarının hitamını mütaakıp bir hafta zarfında müntahap

aza içtima ederek reislerini reyi hafi ile intihap ederler. Reis intihabın netayicini ve

aza ile yedek azanın esamisini ve aldıkları reyler adedini derhal Sıhhiye ve

Muaveneti İçtimaiye Vekaletine bildirir.

Madde 21 - Divanı haysiyetlerin tahriri ihtar ve meclis huzurunda tevbih cezaları

katidir. Muvakkaten icrayı sanattan meni hakkında verilen kararlarda Ankara'da

bulunan Ali Divanı Haysiyetin tasdikıyle muteber olur. Ali divanı haysiyet berveçhi

ati teşekkül eder.

A) Sıhhiye Vekaleti Müsteşarının riyasetinde Vekalet erkanı memurininden veya

sair memurini sıhhiye arasından intihap edilecek üç tabip,

B) Adliye Vekili tarafından intihap edilecek hakimler sınıfından bir zat,

C) Tıp Fakültesi Meclisi Müderrisini tarafından müntahap bir müderris,

D) Biri asker ve diğer ikisi sivil olmak üzere odalar tarafından müntahap üç tabip.

Ali Divanı Haysiyet reis ve azası üç senede bir tecdit olunur. Eski azanın yeniden

intihabı caizdir. Mahalli divanı haysiyetlerin kararlarının temyizi esnasında mahküm

tabibin şifahi veya tahriri müdafaat ve itirazatı kabul edileceği gibi divanı haysiyetin

mütalaatı da nazarı dikkate alınır. Bu gibi kararların divanı haysiyete vürudu

tarihinden itibaren azami bir ay zarfında ret veya tasdikı veya tadili lazım gelir.

Ali Divanı Haysiyet, azasının nısfından bir fazlasiyle içtima edebilir.

Tesavii ara vukuunda reisin bulunduğu tarafın reyi tercih olunur.

Madde 22 - Ali Divanı Haysiyet karariyle muvakkaten icrayı sanattan menedilen

tabip, bu müddet zarfında icrayı sanat edemez.Memur etıbbanın memuriyetine mütaallik vazifelerine halel gelmez. Karar

alakadarlarca malüm olmak üzere Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince

münasip suretlerle ilan olunur.

Madde 23 - Umumi veya mevzii iptali his ile yapılan büyük ameliyeler behemehal

ihtısas vesikasını hamil olan bir mütehassıs ile beraber diğer bir tabip tarafından

yapılmak lazımdır. Mütehassıs bulunması veya celbi mümkün olmıyan mahallerde

yapılması zaruri görülen ameliyeler ile ahvali müstacele ve fevkalade bu hükümden

müstesnadır.

Madde 24 - İcrayı sanat eden tabipler hasta kabul ettikleri mahal ile muayene

saatlerini ve ihtısaslarını bildiren ilanlar tertibine mezun olup diğer suretlerle ilan,

reklam ve saire yapmaları memnudur.

Madde 25- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./22.mad)

Diploması olmadığı hâlde, menfaat temin etmek amacına yönelik olmasa bile,

hasta tedavi eden veya tabip unvanını takınan şahıs iki yıldan beş yıla kadar hapis

ve bin güne kadar adlî para cezası ile cezalandırılır.

Madde 26- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./23.mad)

 Bu Kanunun ahkamına tevfikan icrayı sanat salahiyeti olmayan veya her ne

suretle olursa olsun icrayı sanattan memnu bulunan bir tabip sanatını icra ederse,

beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

Madde 27- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./24.mad)

5, 6, 10, 12, 15, 23 ve 24 üncü maddeler ahkamına riayet etmeyen tabiplere yüz

Türk Lirasından bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

Madde 28- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./25.mad)

Hekimlik mesleğinin icrası için; Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde

belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya

daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu

düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı

suçlar ve casusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet,

hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat

karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı

değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından hapis cezasına mahkûm olmamak

gerekir.

İcrayı sanat etmesine mani ve gayrıkabili şifa bir marazı aklı ile malul olduğu

bilmuayene tebeyyün eden tabipler, Sağlık Bakanlığının teklifi ve Sağlık Bakanlığı

Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla icrayı sanattan menolunur ve diplomaları geri

alınır.İKİNCİ FASIL: DİŞ TABİPLERİ VE DİŞÇİLER

Madde 29 - Dişçilik sanatı; dişlerin ve diş etleri ile esnanın tedavisi ve dişlerin

ikmal ve ıslahına ait ameliyelerin icrasına munhasırdır.

Madde 30 - Türkiye Cumhuriyeti dahilinde dişçilik sanatını icra ve diş tabibi

unvanını taşıyabilmek için Türk olmak ve Türkiye Darülfünunu Dişçi Mektebinden

diploma almak lazımdır.

Madde 31 - (Değişik madde: 07/06/1935 - 2764/2md.)

Yabancı memleketlerdeki diş hekim mekteplerinden izinli Türk diş hekimlerinin

Türkiye'de sanatlarını yapabilmeleri için Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığından ve

Üniversite Tıb Fakültesi Profesörler Meclisinden ve Diş Hekimi Mektebi

profesörlerinden seçilmiş bir jüri heyeti tarafından hüviyetlerine bakıldıktan sonra

diplomalarının Türkiye Diş Hekimi Mektebi ders programının ve öğrenim süresinin

aynı veya benzeri bir mektepten bütün sınaç devreleri geçirilerek alınıp alınmamış

olduğu araştırılır. Bu şartlarda alınmış olduğu anlaşılan diplomalar kabul edilip

Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca onaylanarak kütüğe geçirilir ve iyelerinin

sanat yapmalarına izin verilir. Bu şartlara uygun olarak alınmamış diplomaların

iyeleri Diş Hekimi Mektebi profesörleri karşısında ve Sağlık ve Sosyal Yardım

Bakanlığından gönderilecek bir işyar da bulunduğu halde teori ve pratikten bir sınaç

geçirirler. Bu sınacın şekli Sağlık ve Sosyal Yardım ve Kültür Bakanları tarafından

beraberce kararlaştırılır.

Ancak Türkiye'de Diş Hekimi Mektebi Ders programlarına ve öğrenim süresine

göre okumamış olanlar eksiklerini tamamlamak üzere Diş Hekimi Mektebinde

okuduktan ve staj gördükten sonra sınaca girerler. Sınaçları başaranların sanat

yapmalarına usulüne göre izin verilir.

Madde 32 - Hali hazırda diplomasız icrayı sanat eden dişçiler bu kanunun neşri

tarihinden itibaren üç ay zarfında müracaat ettikleri takdirde Tıp Fakültesi Dişçi

Mektebince imtihanları icra edilerek ihrazı muvaffakiyet edenlere Sıhhiye ve

Muaveneti İçtimaiye Vekaleti tarafından bir ruhsatname verilir ve sanatlarını

yapmalarına müsaade edilir.

Şu kadar ki, Dişçi Mektebinin küşadından evvel bilimtihan ehliyeti tebeyyün

ederek icrayı sanat müsaadesi aldığını tevsik edenler bu imtihandan müstesnadır.

Madde 33 - Otuz ikinci maddede yazılı olan müsaadeli dişçiler diş tabibi

unvanını kullanmağa mezun olmayıp ancak dişçi ismi taşıyabilirler.

Madde 34 - Tabipler diş çekmeğe ve dişler üzerine iptidai tedavi tatbikına ve diş

etlerine ait her nevi hastalıkları tedaviye mezun iseler de doğrudan doğruya dişçilik

etmek istiyen ve o suretle icrayı sanat ettiğini ilan eden bir tabip behemehal Dişçi

Mektebince verilmiş bir ruhsatnameyi hamil olmalıdır. Ruhsatname bir sene

müddetle Dişçi Mektebine devam ile tatbikat gördükten sonra bilimtihan ita olunur.

Madde 35 - Diş tabipleri ve dişçiler Eczaneler Kanununa müteferritalimatnamede gösterilen mevaddı reçete ile eczanelerden alabilirler. Reçete ile

alınması mecburi olup da salifüzzikir talimatnamede münderiç olmıyan maddeleri

muhtevi reçete yazamazlar.

Madde 36 - Bir mahalde sanatını icra etmek istiyen bir diş tabibi veya dişçi icrayı

sanata başladığından itibaren azami bir hafta zarfında isim ve hüviyetini, diploma

veya ruhsatname tarih ve numarasını ve muayenehane ittihaz ettiği yeri havi bir

ihbarnameyi o mahallin en büyük sıhhiye memuruna vermeğe mecburdur.

Muayenehanenin nakli halinde en az yirmi dört saat evvel nakil keyfiyetini ihbar

edecektir.

Madde 37 - On dördüncü maddede zikredilen etıbba odaları mıntakalarında

icrayı sanat eden veya memur olan diş tabipleri ve dişçiler oda intihabatına iştirake

ve odalara dahil olmağa mecburdurlar. Mıntaka dahilinde icrayı sanat eden diş

tabibi ve dişçi adedi yirmiyi mütecaviz olan yerlerde odaların divanı haysiyetlerine

bir diş tabibi aza intihap olunur.

Madde 38 - Diş tabipleri ve dişçiler hakkında tabipler için olduğu gibi mücazatı

inzıbatiye tertibine odalar divanı haysiyetleri salahiyettardır. Bu hususta tabipler

hakkındaki ahkam aynen caridir. Ali Divanı Haysiyet karariyle muvakkaten icrayı

sanattan menedilen diş tabipleri ve dişçiler bu müddet zarfında icrayı sanat

edemez. Ali Divanı Haysiyet kararları alakadarlarca malüm olmak üzere Sıhhiye ve

Muaveneti içtimaiye Vekaleti tarafından münasip suretlerle ilan olunur.

Madde 39 - Usul ve nizamına tevfikan iktisap edilmedikçe hiç bir diş tabibi veya

dişçi talim ve tedrise delalet eden veya her hangi surette olursa olsun hakikate

tevafuk etmiyen bir sıfat ve unvanı ilan edemez.

Madde 40 - İcrayı sanat eden diş tabipleri ve dişçiler hasta kabul ettikleri mahal

ile muayene saatlerini bildiren ilanlar tertibine mezun olup diğer suretlerle reklam ve

saire yapmaları memnudur.

Madde 41 - (Değişik madde: 14/06/1989 - 3575/1 md. ; Değişik madde:

02/06/2004 - 5181 S.K./1. md.;Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./26.mad) *1*

Kişisel çıkar amacı olmasa bile diplomasız olarak diş hekimliği mesleğine ilişkin

herhangi bir muayene veya müdahale yapan, diş hekimliği klinik hizmetleri ile ilgili

işyeri açanların meslek icraları durdurulur. Bu kimseler hakkında üç yıldan beş yıla

kadar hapis ve bin güne kadar adlî para cezasına hükmolunur.

Madde 42- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./27.mad)

Bu Kanunun ahkamına tevfikan icrayı sanata salahiyeti olmayan veya her ne

suretle olursa olsun icrayı sanattan memnu bulunan bir tabip veya diş tabibi

veyahut dişçi, dişçilik sanatını icra ederse beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk

Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

Madde 43 - Bir diş tabibi veya dişçinin mütaaddit yerlerde muayenehane açarak

icrayı sanat etmesi memnudur.Madde 44- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./28.mad)

29 uncu maddede hududu gösterilen icrayı sanat salahiyetini tecavüz eden veya

33, 35, 36, 37, 39 ve 40 ıncı maddeler ahkamına riayet etmeyen diş tabipleri veya

dişçilere yüz Türk Lirasından bin Türk Lirasına kadar idarî para cezası verilir.

Madde 45- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./29.mad)

Diş hekimliği mesleğinin icrası için; Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde

belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya

daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu

düzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, devlet sırlarına karşı

suçlar ve casusluk, kamunun sağlığına karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet,

hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat

karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı

değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından hapis cezasına mahkûm olmamak

gerekir.

İcrayı sanata mani ve gayri kabili şifa bir marazı akli ile malul olduğu bilmuayene

tebeyyün eden diş tabibi ve dişçiler, Sağlık Bakanlığının teklifi ve Sağlık Bakanlığı

Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla icrayı sanattan menolunur ve diploma veya

ruhsatnameleri geri alınır.

Madde 46 - Diş tabipleri ve dişçilerin muayenehanelerinde çalışan ve dişçilik

etmek salahiyeti olmıyan eşhasın hastalara tedavi tatbik etmesi ve sair suretlerle

müdahale yapması memnudur. Muayenehanelerinde bu gibi salahiyetsiz kimselerin

dişçilik sanatını icra etmesine müsaade eyliyen diş tabipleri ve dişçiler hakkında

"44" üncü madde ahkamı tatbik edilir.

ÜÇÜNCÜ FASIL: EBELER

Madde 47 - Türkiye dahilinde ebelik sanatını icra için Türk olmak ve Tıp

Fakültesi Kabile Mektebinden veya Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaleti

tarafından küşat ve idare edilen ebe mekteplerinden bir şahadetname sahibi

bulunmak ve bu şahadetname mezkur Vekaletçe tasdik ve tescil edilmiş olmak

lazımdır.

Madde 48 - Şahadetnameli ebe bulunmayan yerlerde ihtısas vesikasına malik

fenni velade mütehassıslarının müstahdem bulunduğu bir hastanede üç ay

müddetle ameliyat görerek ebelik vesikası alan ve bu vesikalarını Sıhhiye ve

Muaveneti İçtimaiye Vekaletine tasdik ettiren ebelerin etıbbayı resmiyenin

nezaretleri altında icrayı sanat etmelerine müsaade olunur. Ameliyat gördükleri

müddetçe bunların ibate ve iaşeleri hastane idarelerince temin olunur.

Madde 49 - İcrayı sanat eden şahadetnameli ebeler adedi ihtiyaca kafi olan

mahallerde "48" inci maddede gösterilen ebeler icrayı sanat edemezler. İhtiyaca

kafi şahadetnameli ebe bulunmıyan yerlerde ruhsatlı ebelerin icrayı sanatta devam

etmelerine mahalli sıhhiye müdürlerinin gösterecekleri lüzum üzerine Sıhhiye ve

Muaveneti İçtimaiye Vekaletince müsaade olunur.Madde 50 -Bir mahalde icrayı sanat etmek istiyen ebeler azami bir hafta zarfında

isim ve hüviyetlerini, şahadetname, vesika tarih ve numarasını ve icrayı sanat

edecekleri mevkii mübeyyin bir ihbarnameyi bulunduğu mahallin en büyük sıhhiye

memuruna vermeğe ve ikametgahın tebdili veya diğer bir mahalle nakli halinde de

en az yirmi dört saat evvel nakli keyfiyeti ihbar etmeğe mecburdur.

Madde 51 - Ebeler gebelerin muayenesiyle bunların hıfzıssıhhatlerine mütaallik

tedabirin ifasına ve doğumun teshiline ve bu esnada yapılacak basit manevraların

ve çocuk için lazım gelen ilk tedbirlerin ifasına salahiyettar iseler de her nevi alet ve

saire tatbik etmeleri memnu ve sureti avarızı velade vekayiinde behemahal bir tabip

davetine mecburdurlar. Her ebe Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince tayin

olunacak levazım ve edviyeyi doğum vekayiinde beraberinde bulunduracaktır.

Ebeler çiçek aşısı tatbik edebilirler.

Madde 52 - Ebelerin reçete yazmaları memnudur. İcrayı sanatları için lazım

gelen ve reçete ile alınması mecburi olan mevaddı resmi etıbbanın reçetesiyle

eczanelerden tedarik ederler. Etıbbayı resmiye bu yolda vakı olan müracaatları

sürat ve suhuletle ifaya mecburdurlar.

Madde 53 - Ecnebi memleketlerinde ve mahalli hükümetlerince musaddak ebe

mekteplerinde tahsil görerek şahadetname almış olan Türk ebelerin alelusul

hüviyetleri tesbit ve şahadetnameleri Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince

tasdik ve tescil edildikten sonra icrayı sanatlarına müsaade olunur.

Madde 54 - (Değişik madde: 24/04/2003 - 4854 S.K./1. md.;Değişik madde:

23/01/2008-5728 S.K./30.mad)

Diploma veya belgesi olmadığı hâlde ebeliği sanat ittihaz edenlere, fiilleri suç

oluşturmadığı takdirde, ikiyüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir.

Madde 55- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./31.mad)

Bu Kanunun 47, 49, 50 ve 53 üncü maddelerindeki şeraiti ifa etmemiş olan veya

muvakkaten menedilmiş oldukları hâlde icrayı sanat eden ebelere yüz Türk Lirası

idarî para cezası verilir.

Madde 56- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./32.mad)

51 inci maddede zikredilen icrayı sanat hududunu tecavüz eden veya 51 ve 52

nci maddeler ahkamına riayet etmeyen ebelere yüz Türk Lirası idarî para cezası

verilir.

Madde 57- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./33.mad)

İcrayı sanata mani ve gayrikabili şifa bir marazı akli ile maluliyeti bilmuayene

anlaşılan ebeler, Sağlık Bakanlığının teklifi ve Sağlık Bakanlığı Yüksek Disiplin

Kurulu kararıyla icrayı sanattan menolunur ve şahadetname veya vesikası geri

alınır.DÖRDÜNCÜ FASIL: SÜNNETÇİLER

Madde 58 - Tabiplerden ve Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaleti tarafından

küşat ve idare edilen küçük sıhhiye memur mekteplerinden mezun küçük sıhhiye

memurlarından veya işbu mekteplere muadil tedrisat yapan mekteplerden mezun

olup şahadetnameleri Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince tasdik ve tescil

edilenlerden başka hiç kimse müsaadesiz sünnetçilik edemez. Ancak laakal on

seneden beri bu işle iştigal ettiğini resmi vesikalarla ispat eden ve ehliyet ve liyakati

bilimtihan tebeyyün eyliyen kimselerin kemafissabık icrayı sanatlarına müsaade ve

ellerine Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince bir ruhsatname verilir.

Madde 59 - On seneden az bir müddetten beri sünnetçilik eden veya on

seneden ziyade bir zamandan beri bu işle iştigal ettiğini vesaik ile ispat edemiyen

kimselerin mütehassıs bir operatörün bulunduğu bir hastanede iki ay müddetle

ameliyat gördükten sonra bilimtihan ehliyeti tebeyyün ettiği takdirde yedlerine

Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince bir ruhsatname verilir.

Ameliyat gördükleri müddet zarfında bu gibilerin ibate ve iaşeleri hastane

idarelerince temin olunur.

Madde 60 - Bir mahalde sünnetçilik etmek üzere yerleşmek istiyen kimse bir

hafta zarfında isim ve hüviyetini ve vesaikı lazimesini havi bir ihbarnameyi mahallin

en büyük sıhhiye memuruna vermeğe ve başka bir yere nakil vukuunda keyfiyeti

nakli ihbar etmeğe mecburdur.

Madde 61 - (Değişik madde: 24/04/2003 - 4854 S.K./1. md.;Değişik madde:

23/01/2008-5728 S.K./34.mad)

Ruhsatsız ve izinsiz sünnetçilik edenler altı aydan iki yıla kadar hapis cezası ile

cezalandırılır.

Madde 62- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./35.mad)

60 ıncı madde hükmüne riayet etmeyen sünnetçilere yüz Türk Lirası idarî para

cezası verilir.

BEŞİNCİ FASIL: HASTABAKICI HEMŞİRELER

Madde 63 - Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince musaddak hastabakıcı

mekteplerinden mezun veya resmi hastanelerden verilmiş vesikaları haiz

bulunmıyan ve Türk olmıyan kadınlar hastabakıcılık sanatını ifa edemezler. Bu

vesikalar muteber olmak için Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince tasdik ve

tescil edilmiş olmak lazımdır.

Madde 64 - (Mülga madde: 25/02/1954 - 6283/13 md.)

Madde 65 - Bir mahalde icrayı sanat etmek istiyen hastabakıcılar isim ve

hüviyetleri ve vesikalarını havi bir ihbarnameyi en çok bir hafta zarfında mahallin enbüyük sıhhiye memuruna vermeğe ve ikametgah tebeddülü veya başka bir yere

nakil vukuu halinde yirmi dört saat evvel keyfiyeti nakli ihbara mecburdur.

Madde 66 - Hastabakıcıların mesleki haysiyet ve menfaatlerini vikaye ve mesleki

teavünü temin etmek üzere şahsiyeti hükmiyeyi haiz bir veya mütaaddit yurt teşkil

etmeleri caiz olup bu yurtlar Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletinin nezaret ve

murakabesi altında ve olbaptaki talimatnamelere tevfikan tesis olunurlar.

Madde 67- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./36.mad)

Salahiyeti olmadığı hâlde hastabakıcılık eden ve bu unvanı takınanlara yüz Türk

Lirası idarî para cezası verilir.

Madde 68- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./37.mad)

64 üncü maddede gösterilen icrayı sanat hududunu tecavüz eden veya 65 inci

madde hükmüne riayet etmeyen hastabakıcılara yüz Türk Lirası idarî para cezası

verilir.

ALTINCI FASIL: AHKAMI UMUMİYE

Madde 69 - Tabipler, diş tabipleri, dişçiler ve ebeler bu kanunda tasrih edilmiyen

ve sair kavanin ve nizamat ile kendilerine tevdi edilmiş olan bilcümle vezaifin

ifasiyle mükelleftirler.

Madde 70- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./38.mad)

Tabipler, diş tabipleri ve dişçiler yapacakları her nevi ameliye için hastanın, hasta

küçük veya tahtı hacirde ise veli veya vasisinin evvelemirde muvafakatını alırlar.

Büyük ameliyei cerrahiyeler için bu muvafakatin tahriri olması lazımdır. (Veli veya

vasisi olmadığı veya bulunmadığı veya üzerinde ameliye yapılacak şahıs ifadeye

muktedir olmadığı takdirde muvafakat şart değildir.) Hilafında hareket edenlere

ikiyüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir.

Bu Kanunda yazılı olan idarî para cezaları mahallî mülkî amir tarafından verilir.

Madde 71 - Tabipler, diş tabipleri, dişçiler ve ebeler hastalar arasında ücreti

müdavattan dolayı vakı olacak ihtilafatın mercii bu ihtilafa mevzu teşkil eden

meblağ miktarı ne olursa olsun sulh mahkemeleridir. Yalnız iki sene mürurunda bu

hak zail olur.

Madde 72 - İcrayı sanat eden tabipler, diş tabipleri, dişçiler ve ebeler numunesi

veçhile Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaleti tarafından tertip ve mahalli sıhhiye

memurlarınca musaddak, hastaların isim ve hüviyetlerini kayda mahsus bir protokol

defteri tutmağa mecburdurlar. Bu defterlerin kuyudu ücretten mütevellit davalarda

Sahibi lehine delil ittihaz olunabilir. Şu kadar ki müstenidi iddia olan kaydın hilafı

vesaik veya delaili muteberei saire ile ispat edilebilir.

Madde 73- (Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./39.mad)Protokol defterlerinde tahrifat yapan ve mugayiri hakikat malumat derceylediği

sabit olan tabipler, diş tabipleri, dişçiler ve ebeler Türk Ceza Kanununun belgede

sahtecilik suçuna ilişkin hükümlerine göre cezalandırılır.

Madde 74 - Sıhhiye ve Muaveneti İştimaiye Vekaletince lüzum görülecek

mıntakalarda ücurat ihtilafatında mahkemelerce nazarı dikkate alınmak üzere

asgari ve azami ücreti müdavat tarifeleri tanzim edilebilir.

Bu menatık etıbba odaları mıntakaları hududiyle tahdit olunur.

Madde 75 - Tababet ve şuabatı sanatlarının icrasından mütevellit ceraimde

mahkemelerin muvafık görecekleri muhtebirin rey ve mütalaasına müracaat

hakkındaki serbestileri baki kalmak şartiyle meclisi alii sıhhinin mütalaası istifsar

edilir.

Madde 76 - Vefat eden tabip, diş tabibi, eczacı, dişçi, ebe, küçük sıhhiye

memurları ve hastabakıcıları diploma veya şahadetname veya ruhsatnameleri

alınarak Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye Vekaletince Müntahak bir heyet huzurunda

iptal edildikten sonra ailelerine iade olunur.

Madde 77 - Türkiye'de mevzuatı kanununiyeye müsteniden hakkı müktesepleri

tanınmış olan ecnebi tabipler, diş tabipleri, dişçiler ve ebeler sanatlarını bu kanun

ahkamı dairesinde icra edebilirler.

Madde 78 - Bu kanunun meriyeti tarihinden itibaren tababeti belediye icrasına

dair olan 7 Rebiülahir 1278 tarihli nizamname ve bu kanuna muhalif olan bütün

ahkam mülgadır.

Madde 79 - Bu kanunun tarihi meriyetinden ve nizamnamei mahsusun kabul ve

tasdikından sonra yapılacak ilk odalarla divanı haysiyetler intihabatı Sıhhiye ve

Muaveneti İçtimaiye Vekaletince tanzim ve idare olunur.

Madde 80 - (Mülga madde: 23/01/2008-5728 S.K./578.mad)

Ek Madde 1 - Ankara Nümune Hastanesinde vazife görmek ve dışarıda hekimlik

etmemek ve hizmet müddetleri beş yılı geçmemek şartiyle beş ecnebi mütehassıs

tabip getirilir.

Ek Madde 2 - İstanbul Üniversitesi Tıp fakültesi üçüncü dahili hastalıklar ve

seririyatında ve birinci harici hastalıklar ve seririyatında, göz hastalıkları ve

seririyatında, kulak, boğaz, burun hastalıkları ve seririyatında, kadın ve doğum

hastalıkları ve seririyatında ve radyoloji laboratuvarında ders vermek ve mensup

oldukları hastanelerde hasta tedavi etmek ve poliklinik yapmak ve dışarıda serbest

doktorluk etmemek, hususi hastanelerde çalışmamak ve hizmet müddetleri beş

seneyi geçmemek şartiyle altı ecnebi müderris tabip getirilir.Ek Madde 3 - Ankara Nümune Hastanesinde vazife görmek ve dışarda hekimlik

etmemek ve hizmet müddetleri beş yılı geçmemek şartile daha üç ecnebi

mütehassıs hekim getirilir.

Ek Madde 4 - (Ek madde: 14/06/1989 - 3575/2 md.)

Diş protez teknisyenliği, diş hekimi eliyle hastadan elde edilen ölçü, model ve

kayıtlar üzerinde, meslek bilgisinin gerektirdiği kurallara bağlı kalarak ve diş

hekiminin vereceği bilgilerle istekler dikkate alınarak, ağız protezleri, çene yüz

protezleri, ortodontik aygıtlar yapmak ve gerektiğinde yapılmış protezlerle aygıtları

onarmak işlemleri ile sınırlıdır.

Ek Madde 5 - (Ek madde: 14/06/1989 - 3575/2 md.)

Türkiye Cumhuriyeti dahilinde diş protez teknisyenliği unvanını taşımak ve

mesleğini icra edebilmek için, Sağlık Bakanlığı bünyesinde veya denetiminde

açılan sağlık meslek liseleri diş protez teknisyenliği bölümünü bitirmek ve diploma

almak yada hareketli protezler, sabit protezler, çene yüz protezleri, ortodonti

aygıtları veya diş protez maddeleri üretimi dallarında yüksek eğitim ve öğretim

veren, Sağlık Bakanlığının sağlık meslek liseleri diş protez teknisyenliği bölümü

mezunlarını öğrenci olarak kabul eden üniversitelerin, en az iki yıllık diş protez

teknisyenliği ile ilgili meslek yüksekokullarında eğitim görmek ve mezuniyet

diploması almak gerekir.

Ek Madde 6 - (Ek madde: 14/06/1989 - 3575/2 md.)

Öğrenimlerini yurt dışında diş protez teknisyenliği ile ilgili devletçe tanınan bir

okulda tamamlayarak Türkiye'ye dönüş yapanlar, denklikleri Sağlık Bakanlığınca

onaylandığı takdirde, eksikleri varsa Türkiye'deki diş protez teknisyenliği

okullarında eksik kısım ve süreleri başarı ile tamamladıktan sonra onaylanmak

suretiyle mesleklerini icra edebilirler ve diş protez teknisyeni unvanını

kullanabilirler.

Ek Madde 7 - (Ek madde: 14/06/1989 - 3575/2 md.;Değişik madde: 02/06/2004 -

5181 S.K./2. md.) *1*

Diş protez teknisyenleri; sahip oldukları diploma veya belgelerin hak kazandırdığı

unvanlardan başkalarını kullanamazlar, hastalarla doğrudan doğruya mesleki

ilişkiye giremezler, laboratuvarlarında münhasıran diş hekimliği mesleğini icra

etmekte kullanılan araç ve gereçleri bulunduramazlar, ek 4 üncü maddenin

belirlediği sınırlar dışında herhangi bir çalışma yapamazlar, tavsiyede

bulunamazlar.

(Değişik fıkra: 23/01/2008-5728 S.K./40.mad) Yukarıdaki fıkra hükmüne aykırı

hareket eden diş protez teknisyenleri, 41 inci madde hükümlerine göre

cezalandırılır.Ek Madde 8 - (Ek madde: 14/06/1989 - 3575/2 md.;Değişik madde: 02/06/2004 -

5181 S.K./3. md.;Değişik madde: 23/01/2008-5728 S.K./41.mad) *1*

Diploması veya meslek belgesi olmaksızın diş protez teknisyenliği mesleğini icra

edenler hakkında bir yıldan üç yıla kadar hapis ve bin güne kadar adlî para

cezasına hükmolunur.

Ek Madde 9 - (Ek madde: 14/06/1989 - 3575/2 md.;Mülga madde: 23/01/2008-

5728 S.K./578.mad)

Ek Madde 10 - (Ek madde: 14/06/1989 - 3575/2 md.)

Diş protez teknisyenleri veya diş hekimleri, diş protez laboratuvarı açmak

istedikleri takdirde, mahallin en büyük mülki amirine başvurmak ve bu makamın

belirteceği şartlara uymak zorundadırlar. Diş protez laboratuvarlarının sahip

olmaları gereken şartlar ile bulundurmaları gereken asgari araç ve gereçlerin

sayıları ve nitelikleri, Sağlık Bakanlığınca yayımlanacak bir yönetmelikle belirtilir.

Laboratuvarların yönetmelik ve kanuna uygun çalışıp çalışmadıkları, il sağlık

müdürlüklerince denetlenir.

Ek Madde 11 - (Ek madde: 02/06/2004 - 5181 S.K./4. md.)

Milli Savunma Bakanlığı ile diğer kanunlar kapsamında örgün eğitim veren

meslek okulları haricinde, hiçbir kişi veya kurum veyahut kuruluş tarafından her ne

ad altında olursa olsun bu Kanunda usul ve esasları belirlenmiş olan diş protez

teknisyenliği dalında eğitim ve belge verilemez.

Türk Silahlı Kuvvetleri bünyesinde sağlık sınıfı astsubay eğitimi aldıktan sonra

askeri eğitim hastanelerinde diş protez teknisyenliği eğitimi gören sağlık

astsubaylarının kurs belgeleri, Sağlık Bakanlığı tarafından onaylanır ve bunlar, özel

kanun hükümleri saklı olmak kaydıyla bu Kanunda diş protez teknisyenlerine

tanınan hak ve yetkilere sahip olurlar.

Geçici Madde 1 - (Ek madde: 14/06/1989 - 3575/3 md.)

Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte üniversitelerin önlisans diş protez teknikerliği

okulları mezunları diş protez teknisyeni unvanına sahip olurlar ve sağlık meslek

liseleri diş protez teknisyenliği bölümünün devamı olan meslek yüksek okullarına

bir yıllık hızlandırılmış eğitim için sınavsız girme hakkını kazanırlar.

Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte üniversitelerin ön lisans diş protez

teknikerliği okullarında öğrenci olanlar da mezun oldukları tarihte diş protez

teknisyenliği unvanına sahip olurlar ve sağlık meslek liseleri diş protez teknisyenliği

bölümünün devamı olan meslek yüksek okullarına bir yıllık hızlandırılmış eğitim için

sınavsız girme hakkını kazanırlar.

Hızlandırılmış eğitimler için özel program yapılmış eğitim dönemlerinin ilgili

yüksekokullarca ilanından sonra ilk döneme başvurmamış olanlar hızlandırılmışeğitim haklarını kaybetmekle beraber bu dönemin başlangıcından itibaren iki yıl

süre ile bu yüksekokullara sınavsız girme hakları saklı kalır.

Geçici Madde 2 - (Ek madde: 14/06/1989 - 3575/3 md.)

Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce sağlık meslek liseleri mezunları olup,

Sağlık Bakanlığının diş protez teknisyenliği kurslarından mezun olanlar veya dengi

okullardan birinin mezunu olup Sağlık Bakanlığının 12 aylık diş protez teknisyenliği

kurslarından mezun olanlar, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren diş protez

teknisyenliği unvanına sahip olurlar ve kendilerine Sağlık Bakanlığınca kanunun

yayımı tarihinden itibaren en geç üç ay içinde belgeleri verilir. Ayrıca diş protez

teknisyeni olarak en az üç yıl meslek icra ettikten sonra ve bu üç yılın bitiminden

itibaren en geç iki yıl içinde başvurmaları şartı ile diş protez teknisyenliği ile ilgili

meslek yüksek okullarına ön kayıt ve yeterlik sınavı ile girme hakkını kazanırlar.

Geçici Madde 3 - (Ek madde: 14/06/1989 - 3575/3 md.)

Bu Kanunun yayımı tarihine kadar mezuniyet belgesine sahip olmadan

mesleklerini icra etmekte olan diş teknisyenleri, bu Kanunun yayımlandığı tarihte en

az iki yıldan beri bu mesleği yürüttüğünü Sağlık Bakanlığına verecekleri BAĞ -

KUR, SSK, vergi kaydı gibi resmi belgelerle kanıtlamak, Sağlık Bakanlığınca

hazırlanacak bir yönetmelikle; sınav komisyonu, yerleri ve şekli belirtilmiş olan

ehliyet sınavlarına, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren en geç iki yıl içinde

başvurmak ve başarı kazanmak şartı ile diş protez teknisyeni unvanını kazanırlar

ve Bakanlıkça düzenlenecek meslek belgelerini alırlar.

Yukarıda belirtilen sınavlara katılacak ilgililer sınavların gerektirdiği giderleri

kendileri karşılarlar.

İki yıl içinde girecekleri en çok 4 sınavda başarılı olamayanlar ile sınav için

başvurmayanlar, iki yıllık sürenin bitiminden sonra mesleklerini icra edemezler.

Geçici Madde 4 - (Ek madde: 02/06/2004 - 5181 S.K./5. md.)

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre diş protezciliği meslek dalında;

a) Milli Eğitim Bakanlığınca verilmiş ustalık belgeleri,

b) Ustalık belgesi almak için doğrudan ustalık sınavına girme hakkını elde

edenler ile ustalık eğitimi kurslarına devam etmekte olanlardan, girecekleri ustalık

sınavı sonunda başarılı olarak ustalık belgesi alanların belgeleri,

c) 3308 sayılı Kanunun geçici 9 uncu maddesi uyarınca, Milli Eğitim

Bakanlığınca verilecek ustalık belgeleri,

Başkaca bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılarak Sağlık Bakanlığınca

bu belgelerin yerine diş protez teknisyenliği meslek belgesi verilir.

Bu maddenin birinci fıkrasının (a) bendinde belirtilenlerin, bu Kanunun yürürlüğe

girmesinden itibaren; (b) ve (c) bentlerinde belirtilenlerin ise ustalık belgelerinintanzimi tarihinden itibaren bir yıl içerisinde, diş protez teknisyenliği meslek belgesi

almak amacıyla Sağlık Bakanlığına müracaat etmemeleri halinde, diş protez

teknisyeni unvanını kullanamaz ve bu mesleği icra edemezler.

Geçici Madde 5 - (Ek madde: 02/06/2004 - 5181 S.K./5. md.)

3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanununa göre diş protezciliği meslek dalında;

a) Kalfalık belgesi sahibi olanların bu Kanunun yürürlüğe girmesinden itibaren en

geç bir yıl içerisinde,

b) Çıraklık eğitimini tamamlayanlar ile bu eğitime devam edenler ise, çıraklık

eğitimini tamamlamalarını müteakiben en geç altı ay içerisinde gerekli bilgi ve

belgelerle birlikte,

Müracaat etmeleri ve geçici 6 ncı maddede öngörülen yönetmelik hükümleri

uyarınca Sağlık Bakanlığınca düzenlenecek teori ve uygulama eğitimini başarıyla

tamamlamaları kaydıyla açılacak ehliyet sınavında başarılı olmaları halinde,

kendilerine diş protez teknisyenliği meslek belgesi verilir.

Sağlık Bakanlığınca düzenlenecek eğitimler sonunda, iki yıl içerisinde girecekleri

en çok üç sınavda başarılı olamayanlar ile sınav için müracaat etmeyenler, iki yıllık

sürenin bitiminden sonra mesleklerini icra edemezler ve diş protezciliği ile ilgili

herhangi bir unvanı kullanamazlar.

Yukarıda belirtilen eğitimlere ve sınavlara katılacak ilgililer, bunların gerektirdiği

giderleri kendileri karşılarlar.

Geçici Madde 6 - (Ek madde: 02/06/2004 - 5181 S.K./5. md.)

Geçici 5 inci maddede belirtilen kalfalık belgesine sahip olanlar ile çıraklık

eğitimini tamamlayanlara ve çıraklık eğitimine devam edenlere, Sağlık

Bakanlığınca diş protez teknisyenliği meslek belgesi verilebilmesi amacıyla

düzenlenecek teori ve uygulama eğitimlerinin süreleri ve yerleri, eğitimlerin

sonunda yapılacak ehliyet sınavlarının yerleri, sınav komisyonunun teşkili,

eğitimlere ve sınavlara müracaat edilmesi konuları ve bunların giderlerinin nasıl

karşılanacağı ile ilgili sair esaslar, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren en geç üç

ay içerisinde Sağlık Bakanlığı ile Milli Eğitim Bakanlığınca hazırlanacak bir

yönetmelik ile belirlenir.

Madde 81 - Bu kanun neşri tarihinden itibaren mer'idir.

Madde 82 - Bu kanun hükümlerinin icrasına Sıhhiye ve Muaveneti İçtimaiye,

Adliye ve Maarif Vekilleri memurdur.

HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİ

HASTA HAKLARI YÖNETMELİĞİ

Resmi Gazete, Tarih: 01.08.1998; Sayı: 23420

BİRİNCİ BÖLÜM

Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve İlkeler

Amaç

Madde 1- Bu Yönetmelik; temel insan haklarının sağlık hizmetleri sahasındaki

yansıması olan ve başta Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nda, diğer mevzuatta ve

milletlerarası hukuki metinlerde kabul edilen "hasta hakları"nı somut olarak göstermek ve

sağlık hizmeti verilen bütün kurum ve kuruluşlarda ve sağlık kurum ve kuruluşları dışında

sağlık hizmeti verilen hallerde, insan haysiyetine yakışır şekilde herkesin "hasta hakları"ndan

faydalanabilmesine, hak ihlallerinden korunabilmesine ve gerektiğinde hukuki korunma

yollarını fiilen kullanabilmesine dair usül ve esasları düzenlemek amacı ile hazırlanmıştır.

Kapsam

Madde 2- Bu Yönetmelik; sağlık hizmeti verilen resmi ve özel bütün kurum ve

kuruluşları, bu kurum ve kuruluşlarda veya bunların dışında hizmete katılan her kademedeki

ve unvandaki ilgilileri ve hizmetten faydalanma hakkını haiz olan bütün fertleri kapsar.

Hukuki Dayanak

Madde 3- Bu Yönetmelik; 3359 sayılı Sağlık Hizmetleri Temel Kanunu'nun 9 uncu

maddesinin (c) bendine ve 181 sayılı Sağlık Bakanlığı'nın Teşkilat ve Görevleri Hakkında

Kanun Hükmünde Kararname'nin 43 üncü maddesine dayanılarak hazırlanmıştır.

Tanımlar

Madde 4- Bu Yönetmelik'te geçen deyimlerden;

a) Bakanlık: Sağlık Bakanlığı'nı,

b) Hasta: Sağlık hizmetlerinden faydalanma ihtiyacı bulunan kimseyi,

c) Personel: Hizmetin, resmi veya özel sağlık kurumlarında ve kuruluşlarında veya

serbest olarak sunulmasına bakılmaksızın, sağlık hizmetinin verilmesine iştirak eden bütün

sağlık meslekleri mensuplarını ve sağlık meslekleri mensubu olmasa bile sağlık hizmetinin

verilmesine sorumlu olarak iştirak eden kimseleri,

d) Sağlık kurum ve kuruluşu: Milli Savunma Bakanlığı'na ait olanlar hariç olmak üzere,

sağlık hizmeti verilen resmi veya özel bütün kurum ve kuruluşlar ile tababet icra edilen bütün

yerleri,

e) Hasta hakları: Sağlık hizmetlerinden faydalanma ihtiyacı bulunan fertlerin, sırf insan

olmaları sebebiyle sahip bulundukları ve T.C. Anayasası, milletlerarası andlaşmalar, kanunlar

ve diğer mevzuat ile teminat altına alınmış bulunan haklarını,

ifade eder.

İlkeler

Madde 5- Sağlık hizmetlerinin sunulmasında aşağıdaki ilkelere uyulması şarttır:

a) Bedeni, ruhi ve sosyal yönden tam bir iyilik hali içinde yaşama hakkının, en temel

insan hakkı olduğu, hizmetin her safhasında daima gözönünde bulundurulur. 2

b) Herkesin yaşama, maddi ve manevi varlığını koruma ve geliştirme hakkını haiz

olduğu ve hiçbir merci veya kimsenin bu hakkı ortadan kaldırmak yetkisinin olmadığı

bilinerek, hastaya insanca muamelede bulunulur.

c) Sağlık hizmetinin verilmesinde, hastaların, ırk, dil, din ve mezhep, cinsiyet, siyasi

düşünce, felsefi inanç ve ekonomik ve sosyal durumları ile sair farklılıkları dikkate alınamaz.

Sağlık hizmetleri, herkesin kolayca ulaşabileceği şekilde planlanıp düzenlenir.

d) Tıbbi zorunluluklar ve kanunlarda yazılı haller dışında, rızası olmaksızın kişinin

vücut bütünlüğüne ve diğer kişilik haklarına dokunulamaz.

e) Kişi, rızası ve Bakanlığın izni olmaksızın tıbbi araştırmalara tabi tutulamaz.

f) Kanun ile müsaade edilen haller ile tıbbi zorunluluklar dışında, hastanın özel

hayatının ve aile hayatının gizliliğine dokunulamaz.

İKİNCİ BÖLÜM

Sağlık Hizmetlerinden Faydalanma Hakkı

Adalet ve Hakkaniyete Uygun Olarak Faydalanma

Madde 6- Hasta,adalet ve hakkaniyet ilkeleri çerçevesinde sağlıklı yaşamanın teşvik

edilmesine yönelik faaliyetler ve koruyucu sağlık hizmetleri de dahil olmak üzere, sağlık

hizmetlerinden ihtiyaçlarına uygun olarak faydalanma hakkına sahiptir. Bu hak, sağlık

hizmeti veren bütün kurum ve kuruluşlar ile sağlık hizmetinde görev alan personelin adalet ve

hakkaniyet ilkelerine uygun hizmet verme yükümlülüklerini de içerir.

Bilgi İsteme

Madde 7- Hasta, sağlık hizmetlerinden nasıl faydalanabileceği konusunda bilgi

isteyebilir. Bu hak, hangi sağlık kuruluşundan hangi şartlara göre faydalanılabileceğini, sağlık

kurum ve kuruluşları tarafından verilen her türlü hizmet ve imkanın neler olduğunu ve

müracaat edilen kuruluşta verilen sağlık hizmetlerinden faydalanma usulüne öğrenme

haklarını da kapsar.

Bütün sağlık kurum ve kuruluşları, hastayı birinci fıkra uyarınca bilgilendirmek için

yeterli teknik donanımı haiz birimi oluşturmak; bu birimde, hastaya kesin ve yeterli bilgi

verebilecek nitelik ve ehliyete sahip personeli daimi olarak istihdam etmek ve hastanın

ihtiyacı olan birimlere kolayca ulaşabilmesini temin etmek üzere, kuruluşun uygun yerlerinde

bilgilendirici tabela, broşür ve işaretler bulundurmak gibi tedbirleri almak zorundadırlar.

Sağlık Kuruluşunu Seçme ve Değiştirme

Madde 8- Hasta; tabi olduğu mevzuatın öngördüğü usül ve şartlara uyulmak kaydı ile,

sağlık kurum ve kuruluşunu seçme ve seçtiği sağlık kuruluşunda verilen sağlık hizmetinden

faydalanma hakkına sahiptir.

Mevzuat ile belirlenmiş sevk sistemine uygun olmak şartı ile hasta sağlık kuruluşunu

değiştirebilir. Ancak,kuruluşu değiştirmenin hayati tehlikeye yol açıp açmayacağı ve

hastalığının daha da ağırlaşıp ağırlaşmayacağı hususlarında hastanın tabip tarafından

aydınlatılması ve hayati tehlike bakımından sağlık kuruluşunun değiştirilmesinde tıbben

sakınca görülmemesi esastır.

Acil vak'alar dışında, herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna bağlı olup da mevzuatın

öngördüğü sevk zincirine uymayanlar aradaki ücret farkını kendileri karşılar. 3

Hastanın sağlık kuruluşunda kalmasında tıbben fayda bulunmayan veya bir başka sağlık

kuruluşuna nakli gerekli olan hallerde, durum hastaya veya 15 inci maddenin ikinci fıkrasında

belirtilen kişilere açıklanır. Nakilden önce, gereken bilgiler nakil talebinde bulunulan veya

tıbben uygun görülen sağlık kuruluşuna, sevkeden kuruluş veya mevzuatla belirlenen

yetkililerce verilir. Her iki durumda da hizmetin aksamadan ve kesintisiz olarak verilmesi

esastır.

Personeli Tanıma, Seçme ve Değiştirme

Madde 9- Hastaya talebi halinde, kendisine sağlık hizmeti verecek veya vermekte olan

tabiplerin ve diğer personelin kimlikleri, görev ve unvanları hakkında bilgi verilir.

Mevzuat ile belirlenmiş usüllere uyulmak şartı ile hastanın, kendisine sağlık hizmeti

verecek olan personeli serbestçe seçme, tedavisi ile ilgilenen tabibi değiştirme ve başka

tabiplerin konsültasyonunu istemek hakkı vardır.

Personeli seçme, tabibi değiştirme ve konsültasyon isteme hakları kullanıldığında,

mevzuat ile belirlenen ücret farkı, bu hakları kullanan hasta tarafından karşılanır.

Öncelik Sırasının Belirlenmesini İsteme

Madde 10- Sağlık kuruluşunun hizmet verme imkanlarının yetersiz veya sınırlı olması

sebebiyle sağlık hizmeti talebi zamanında karşılanamayan hallerde, hastanın, öncelik hakkının

tıbbi kriterlere dayalı ve objektif olarak belirlenmesini istemek hakkı vardır.

Acil ve adli vak'alar ile yaşlılar ve özürlüler hakkında öncelik sırasının belirlenmesinde

ilgili mevzuat hükümleri uygulanır.

Tıbbi Gereklere Uygun Teşhis, Tedavi ve Bakım

Madde 11- Hasta, modern tıbbi bilgi ve teknolojinin gereklerine uygun olarak teşhisinin

konulmasını, tedavisinin yapılmasını ve bakımını istemek hakkına sahiptir.

Tababetin ilkelerine ve tababet ile ilgili mevzuat hükümlerine aykırı veya aldatıcı

mahiyette teşhis ve tedavi yapılamaz.

Tıbbi Gereklilikler Dışında Müdahale Yasağı

Madde 12- Teşhis, tedavi veya korunma maksadı olmaksızın, ölüme veya hayati

tehlikeye yol açabilecek veya vücut bütünlüğünü ihlal edebilecek veya akli veya bedeni

mukavemeti azaltabilecek hiçbir şey yapılamaz ve talep de edilemez.

Ötenazi Yasağı

Madde 13- Ötenazi yasaktır.

Tıbbi gereklerden bahisle veya her ne suretle olursa olsun, hayat hakkından

vazgeçilemez. Kendisinin veya bir başkasının talebi olsa dahil, kimsenin hayatına son

verilemez.

Tıbbi Özen Gösterilmesi

Madde 14- Personel, hastanın durumunun gerektirdiği tıbbi özeni gösterir. Hastanın

hayatını kurtarmak veya sağlığını korumak mümkün olmadığı takdirde dahi, ıstırabını

azaltmaya veya dindirmeye çalışmak zorunludur.

ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

Sağlık Durumu İle İlgili Bilgi Alma Hakkı4

Genel Olarak Bilgi İsteme

Madde 15- Hasta; sağlık durumunu, kendisine uygulanacak tıbbi işlemleri, bunların

faydaları ve muhtemel sakıncaları, alternatif tıbbi müdahale usülleri, tedavinin kabul

edilmemesi halinde ortaya çıkabilecek muhtemel sonuçları ve hastalığın seyri ve neticeleri

konusunda sözlü veya yazılı olarak bilgi istemek hakkına sahiptir.

Sağlık durumu ile ilgili gereken bilgiyi, bizzat hasta veya hastanın küçük, temyiz

kudretinden yoksun veya kısıtlı olması halinde velisi veya vasisi isteyebilir. Hasta, sağlık

durumu hakkında bilgi almak üzere bir başkasına da yetki verebilir. Gerek görülen hallerde

yetkinin belgelendirilmesi istenilebilir.

Hasta, tedavisi ile ilgilenen tabip dışında bir başka tabipten de sağlık durumu hakkında

bilgi alabilir.

Kayıtları İnceleme

Madde 16- Hasta, sağlık durumu ile ilgili bilgiler bulunan dosyayı ve kayıtları,

doğrudan veya vekili veya kanuni temsilcisi vasıtası ile inceleyebilir ve bir suretini alabilir.

Bu kayıtlar, sadece hastanın tedavisi ile doğrudan ilgili olanlar tarafından görülebilir.

Kayıtların Düzeltilmesini İsteme

Madde 17- Hasta; sağlık kurum ve kuruluşları nezdinde bulunan kayıtlarında eksik,

belirsiz ve hatalı tıbbi ve şahsi bilgilerin tamamlanmasını, açıklanmasını, düzeltilmesini ve

nihai sağlık durumu ve şahsi durumuna uygun hale getirilmesini isteyebilir.

Bu hak, hastanın sağlık durumu ile ilgili raporlara itiraz ve aynı veya başka kurum ve

kuruluşlarda sağlık durumu hakkında yeni rapor düzenlenmesini isteme haklarını da kapsar.

Bilgi Vermenin Usulü

Madde 18- Bilgi, gerektiğinde tercüman kullanılarak, hastanın anlayabileceği şekilde,

tıbbi terimler mümkün olduğunca kullanılmadan, tereddüt ve şüpheye yer verilmeden ve

hastanın ruhi durumuna uygun ve nazik bir ifade ile verilir.

Bilgi Verilmesi Caiz Olmayan ve Tedbir Alınması Gereken haller

Madde 19- Hastanın manevi yapısı üzerinde fena tesir yapmak suretiyle hastalığın

artması ihtimalinin bulunması ve hastalığın seyrinin ve sonucunun vahim görülmesi

hallerinde, teşhisin saklanması caizdir.

Hastaya veya yakınlarına, hastanın sağlık durumu hakkında bilgi verilip verilmemesi,

yukarıdaki fıkrada belirtilen şartlar çerçevesinde tabibinin takdirine bağlıdır.

Tedavisi olmayan bir teşhis, ancak bir tabip tarafından ve tam bir ihtiyat içinde hastaya

hissettirilebilir veya bildirilebilir. Hastanın aksi yönde bir talebinin bulunmaması veya

açıklanacağı şahsın önceden belirlenmemesi halinde, böyle bir teşhis ailesine bildirilir.

Bilgi Verilmesini Yasaklama

Madde 20- İlgili mevzuat hükümlerine ve hastalığın mahiyetine göre yetkili mercilerce

alınacak tedbirlerin gerektirdiği haller dışında; hasta, sağlık durumu hakkında kendisine veya

ailesine veya yakınlarına bilgi verilmemesini isteyebilir.

DÖRDÜNCÜ BÖLÜM

Hasta Haklarının Korunması

Mahremiyete Saygı Gösterilmesi5

Madde 21- Hastanın, mahremiyetine saygı gösterilmesi esastır. Hasta mahremiyetinin

korunmasını açıkça talep de edebilir. Her türlü tıbbi müdahale, hastanın mahremiyetine saygı

gösterilmek suretiyle icra edilir.

Mahremiyete saygı gösterilmesi ve bunu istemek hakkı;

a) Hastanın, sağlık durumu ile ilgili tıbbi değerlendirmelerin gizlilik içerisinde

yürütülmesini,

b) Muayenenin, teşhisin, tedavinin ve hasta ile doğrudan teması gerektiren diğer

işlemlerin makul bir gizlilik ortamında gerçekleştirilmesini,

c) Tıbben sakınca olmayan hallerde yanında bir yakınının bulunmasına izin verilmesini,

d) Tedavisi ile doğrudan ilgili olmayan kimselerin, tıbbi müdahale sırasında

bulunmamasını,

e) Hastalığın mahiyeti gerektirmedikçe hastanın şahsi ve ailevi hayatına müdahale

edilmemesini,

f) Sağlık harcamalarının kaynağının gizli tutulmasını, kapsar.

Ölüm olayı, mahremiyetin bozulması hakkını vermez.

Eğitim verilen sağlık kurum ve kuruluşlarında, hastanın tedavisi ile doğrudan ilgili

olmayanların tıbbi müdahale sırasında bulunması gerekli ise; önceden veya tedavi sırasında

bunun için hastanın ayrıca rızası alınır.

Rıza Olmaksızın Tıbbi Ameliyeye Tabi Tutulmama

Madde 22- Kanunda gösterilen istisnalar hariç olmak üzere, kimse, rızası olmaksızın ve

verdiği rızaya uygun olmayan bir şekilde tıbbi ameliyeye tabi tutulamaz.

Bir suç işlediği veya buna iştirak ettiği şüphesi altında bulunan kişinin işlediği suçun

muhtemel delillerinin, kendisinin veya mağdurun vücudunda olduğu düşünülen hallerde; bu

delillerin ortaya çıkarılması için sanığın veya mağdurun tıbbi ameliyeye tabi tutulması,

hakimin kararına bağlıdır.

Gecikmesinde sakınca bulunan hallerde bu ameliye, cumhuriyet savcısının talebi

üzerine yapılabilir.

Bilgilerin Gizli Tutulması

Madde 23- Sağlık hizmetinin verilmesi sebebiyle edinilen bilgiler, kanun ile müsaade

edilen haller dışında, hiçbir şekilde açıklanamaz.

Kişinin rızasına dayansa bile, kişilik haklarından bütünüyle vazgeçilmesi, bu hakların

başkalarına devri veya aşırı şekilde sınırlanması neticesini doğuran hallerde bilginin

açıklanması, bunları açıklayanın hukuki sorumluluğunu kaldırmaz.

Hukuki ve ahlaki yönden geçerli ve haklı bir sebebe dayanmaksızın hastaya zarar verme

ihtimali bulunan bilginin ifşa edilmesi, personelin ve diğer kimselerin hukuki ve cezai

sorumluluğunu da gerektirir.

Araştırma ve eğitim amacı ile yapılan faaliyetlerde de hastanın kimlik bilgileri, rızası

olmaksızın açıklanamaz.

BEŞİNCİ BÖLÜM

Tıbbi Müdahalede Hastanın Rızası6

Hastanın Rızası ve İzin

Madde 24- Tıbbi müdahalelerde hastanın rızası gerekir. Hasta küçük veya mahcur ise

velisinden veya vasisinden izin alınır. Hastanın, velisinin veya vasisinin olmadığı veya hazır

bulunamadığı veya hastanın ifade gücünün olmadığı hallerde, bu şart aranmaz.

Kanuni temsilci tarafından muvafakat verilmeyen hallerde, müdahalede bulunmak

tıbben gerekli ise, velayet ve vesayet altındaki hastaya tıbbi müdahalede bulunulabilmesi;

Türk Medeni Kanunu'nun 272 nci ve 431 inci maddeleri uyarınca mahkeme kararına bağlıdır.

Kanuni temsilciden veya mahkemeden izin alınması zaman gerektirecek ve hastaya

derhal müdahale edilmediği takdirde hayatı veya hayati organlarından birisi tehdit altına

girecek ise, izin şartı aranmaz.

Üçüncü fıkrada belirtilen ve hayatı veya hayati organlardan birisini tehdit eden acil

haller haricinde, rızanın her zaman geri alınması mümkündür.

Rızanın geri alınması, hastanın tedaviyi reddetmesi anlamına gelir.

Rızanın müdahale başladıktan sonra geri alınması, ancak tıbbi yönden sakınca

bulunmaması şartına bağlıdır.

Tedaviyi Reddetme ve Durdurma

Madde 25- Kanunen zorunlu olan haller dışında ve doğabilecek olumsuz sonuçların

sorumluluğu hastaya ait olmak üzere; hasta kendisine uygulanması planlanan veya

uygulanmakta olan tedaviyi reddetmek veya durdurulmasını istemek hakkına sahiptir. Bu

halde, tedavinin uygulanmamasından doğacak sonuçların hastaya veya kanuni temsilcilerine

veyahut yakınlarına anlatılması ve bunu gösteren yazılı belge alınması gerekir.

Bu hakkın kullanılması, hastanın sağlık kuruluşuna tekrar müracaatında hasta aleyhine

kullanılamaz.

Küçüğün veya Mahcurun Tıbbi Müdahaleye İştiraki

Madde 26- Kanuni temsilcinin muvafakatinin gerektiği ve yeterli olduğu hallerde dahi,

mümkün olduğu ölçüde küçük veya mahcur olan hastanın dinlenmesi suretiyle tıbbi

müdahaleye iştiraki sağlanır.

Alışılmış Olmayan Tedavi Usullerinin Uygulanması

Madde 27- Klinik veya laboratuar muayeneleri sonucunda bilinen klasik tedavi

metodlarının hastaya fayda vermeyeceğinin sabit olması ve daha evvel deney hayvanları

üzerinde kafi derecede tecrübe edilmek suretiyle faydalı tesirlerinin anlaşılması ve hastanın

rızasının bulunması şartları birlikte mevcut olduğunda, bilinen klasik tedavi metodları yerine

başka bir tedavi usulü uygulanabilir. Ayrıca, bilinen klasik tedavi metodu dışındaki bir

metodun uygulanabilmesi için, hastaya faydalı olacağının ve bu tedavinin bilinen klasik

tedavi usullerinden daha elverişsiz sonuç vermeyeceğinin muhtemel olması da şarttır.

Evvelce tecrübe edilmemiş bir tıbbi tedavi ve müdahale usulü, ancak zarar

vermeyeceğinin ve hastayı kurtaracağının mutlak olarak öngörülmesi halinde yapılabilir.

Altıncı Bölüm'de yer alan hükümler saklıdır.

Rızanın Şekli ve Geçerliliği

Madde 28- Mevzuatın öngördüğü istisnalar dışında, rıza herhangi bir şekle bağlı

değildir. 7

Hukuka ve ahlaka aykırı olarak alınan rıza hükümsüzdür ve bu şekilde alınan rızaya

dayanılarak müdahalede bulunulamaz.

Organ ve Doku Alınmasında Rıza

Madde 29- 18 yaşından küçük ve mümeyyiz olmayanlardan organ ve doku alınamaz.

Bu şartları tamam olanlardan teşhis, tedavi ve bilimsel amaçlar ile organ veya doku alınması,

2238 sayılı Organ ve Doku Alınması, Saklanması ve Nakli Hakkında Kanun'un 6 ncı

maddesinde öngörülen yazılı şekil şartına tabidir. Ölüden organ ve doku alınma şartı ve

cesetlerin bilimsel araştırma için muhafazası hususunda 2238 sayılı Kanun'un 14 üncü

maddesi hükümleri saklıdır.

Aile Planlanması Hizmetleri ve Gebeliğin Sona Erdirilmesi

Madde 30- İlgilinin rızası mevcut olsun veya olmasın, Bakanlık tarafından tespit

edilmiş olanlar dışındaki ilaç ve araçlar aile planlaması hizmetlerinde kullanılamaz.

Gebeliğin sona erdirilmesi, 2827 sayılı Nüfus Planlaması Hakkında Kanun ile

öngörülen şartlara tabidir.

Sterilizasyon ve gebeliğin sona erdirilmesi hallerinde, hastanın rızası ile evli ise eşinin

de rızası gereklidir.

Rızanın Kapsamı

Madde 31- Rıza alınırken hastanın veya kanuni temsilcisinin tıbbi müdahalenin konusu

ve sonuçları hakkında bilgilendirilip aydınlatılması esastır.

Hastanın, uygulanacak tıbbi müdahale için verdiği rıza, bu müdahalenin gerektirdiği sair

tıbbi işlemleri de kapsar. Ancak, tıbbi işlemlerin uygulanmasında, bu Yönetmelik'te ve diğer

mevzuatta belirlenen hakların ihlal edilmemesi için azami ihtimam gösterilir.

ALTINCI BÖLÜM

Tıbbi Araştırmalar

Tıbbi Araştırmalarda Rıza

Madde 32- Hiç kimse; Bakanlığın izni ve kendi rızası bulunmaksızın, tecrübe,

araştırma veya eğitim amaçlı hiçbir tıbbi müdahale konusu yapılamaz.

Tıbbi araştırmalardan beklenen tıbbi fayda ve toplum menfaati, üzerinde araştırma

yapılmasına rıza gösteren gönüllünün hayatından ve vücut bütünlüğünün korunmasından

üstün tutulamaz.

Tıbbi araştırmalar, sadece, mevzuata göre araştırmada bulunmayan yetkili ve yeterli

tıbbi bilgi ve tecrübeyi haiz olan personel tarafından, mevzuat ile belirlenmiş bulunan yerlerde

yürütülür.

Gönüllünün tıbbi araştırmaya rıza göstermiş olması, bu araştırmada görev alan

personelin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Gönüllünün Korunması ve Bilgilendirilmesi

Madde 33- Araştırmalarda, gönüllünün sağlığına ve diğer kişilik haklarına zarar

verilmemesi için gereken bütün tedbirler alınır. Araştırmanın gönüllüye vereceği muhtemel

zararlar önceden tespit edilemediği takdirde; gönüllü, rızası bulunsa dahi, araştırma konusu

yapılamaz. 8

Gönüllü; araştırmanın maksadı, usulü, muhtemel faydaları ve zararları ve araştırmaya

iştirak etmekten vazgeçebileceği ve araştırmanın her safhasında başlangıçta verdiği rızayı geri

alabileceği hususlarında, önceden yeterince bilgilendirilir.

Rıza Alınmasının Usülü ve Şekli

Madde 34- Tıbbi araştırma hakkında yeterince bilgilendirilmiş olan gönüllünün

rızasının maddi veya manevi hiçbir baskı altında olmaksızın, tamamen serbest iradesine

dayanılarak alınmasına azami ihtimam gösterilir.

Tıbbi araştırmalarda rıza yazılı şekil şartına tabidir.

Küçüklerin ve Mümeyyiz Olmayanların Durumu

Madde 35- Reşit ve mümeyyiz olmayanlara, kendilerine faydası olmadan, sırf tıbbi

araştırma amacı güden tıbbi müdahaleler hiçbir surette tatbik edilemez. Faydaları bulunması

şartı ile reşit ve mümeyyiz olmayanlar üzerinde tıbbi araştırma yapılması, velilerinin veya

vasilerinin rızasına bağlıdır.

Kanuni temsilci tarafından muvafakat verilmeyen hallerde, 24 üncü maddenin ikinci

fıkrası hükmü uygulanır.

İlaç ve Terkiplerin Araştırma Amacıyla Kullanımı

Madde 36- Özel mevzuatına göre izin veya ruhsat alınmış olsa dahi, sırf tıbbi araştırma

amacı ile hasta üzerinde kendi rızası ve Bakanlığın izni bulunmaksızın hiçbir ilaç ve terkip

kullanılamaz.

İlaç ve terkiplerin tıbbi araştırmada kullanımı, 29/11/1993 tarihli ve 21480 sayılı Resmi

Gazete'de yayımlanan İlaç Araştırmaları Hakkında Yönetmelik hükümlerine tabidir.

YEDİNCİ BÖLÜM

Diğer Haklar

Güvenliğin Sağlanması

Madde 37- Herkesin, sağlık kurum ve kuruluşlarında güvenlik içinde olmayı bekleme

ve bunu istemek hakları vardır.

Bütün sağlık kurum ve kuruluşları, hastaların ve ziyaretçi ve refakatçi gibi yakınlarının

can ve mal güvenliklerinin korunması ve sağlanması için gerekli tedbirleri almak

zorundadırlar.

Tutuklu ve hükümlerin sağlık kurum ve kuruluşlarında muhafazaları ile ilgili özel

mevzuat hükümleri saklıdır.

Dini Vecibeleri Yerine Getirebilme ve Dini Hizmetlerden Faydalanma

Madde 38- Sağlık kurum ve kuruluşlarının imkanları ölçüsünde hastalara dini

vecibelerini serbestçe yerine getirebilmeleri için gereken tedbirler alınır.

Kurum hizmetlerinde aksamalara sebebiyet verilmemek, başkalarını rahatsız etmemek

ve personelce düzenlenip yürütülen tıbbi tedaviye hiç bir şekilde müdahalede bulunulmamak

şartı ile hastalara dini telkinde bulunmak ve onları manevi yönden desteklemek üzere talepleri

halinde, dini inançlarına uygun olan din görevlisi davet edilir. Bunun için, sağlık kurum ve

kuruluşlarında uygun zaman ve mekan belirlenir.

İfadeye muktedir olmayıp da dini inancı bilinen ve kimsesiz olan agoni halindeki

hastalar için de, talep şartı aranmaksızın, dini inançlarına uygun olan din görevlisi çağrılır. 9

Bu hakların nasıl ve ne zaman kullanılacağı ve bu konuda alınacak tedbirler, sağlık

kuruluşunun çalışma usul ve esaslarını gösteren mevzuatta ayrıca düzenlenir.

İnsani Değerlere Saygı Gösterilmesi ve Ziyaret

Madde 39- Hasta, kişilik değerlerine uygun bir şekilde ve ortamda sağlık

hizmetlerinden faydalanma hakkına sahiptir.

Sağlık hizmetlerinde görev alan bütün personel; hastalara, yakınlarına ve ziyaretçilere

güleryüzlü, nazik, şefkatli ve sağlık hizmetleri ile ilgili mevzuat ve bu Yönetmelik

hükümlerine uygun şekilde davranmak zorundadır.

Sağlık hizmetlerinin her safhasında, hastalara, onların bedeni ve ruhi durumları dikkate

alınarak, hangi işlemin neden ve nasıl yapıldığı, yapılacağı ve bekletilmeleri sözkonusu ise,

bekletilmenin sebepleri hususunda gerekli ve yeterli bilgi verilir.

Sağlık kurum ve kuruluşlarında, insan haysiyetine yakışır gereken her türlü hijyenik

şartların sağlanması, gürültünün ve rahatsız edici diğer bütün etkenlerin bertaraf edilmesi

esastır. Gerektiğinde, bu hususlar hasta tarafından talep konusu yapılabilir.

Hasta ziyaretçilerinin kabul edilmesi, kurum veya kuruluşça belirlenen usul ve esaslara

uygun olarak ve hastaların huzur ve sükunlarını bozacak fiil ve tutumlara sebebiyet

vermeyecek şekilde gerçekleştirilir ve bu konuda gereken tedbirler alınır.

Refakatçi Bulundurma

Madde 40- Muayene ve tedavi sırasında hastaya yardımcı olmak üzere; mevzuatın ve

kurum imkanlarının elverdiği ve hastanın sağlık durumunun gerektirdiği ölçüde, tedaviden

sorumlu olan tabibin uygun görmesine bağlı olarak, refakatçi bulundurulması istenebilir.

Bu hakkın nasıl ve ne zaman kullanılacağı ve bu konuda alınacak tedbirler, sağlık

kurum ve kuruluşunun çalışma usül ve esaslarını gösteren mevzuata ayrıca düzenlenir.

Hizmetin Sağlık Kurum ve Kuruluşu Dışında Verilmesi

Madde 41- Hastalar, aşağıdaki hallerde sağlık hizmetlerinden bulundukları yerlerde de

faydalanabilirler:

a) Koruyucu sağlık hizmetlerinin verilmesinde,

b) Tıbbi sebeplerden dolayı sağlık kuruluşuna bizzat gidilemeyen veya götürülemeyen

hallerde,

c) Tabii afetler gibi olağanüstü hallerde.

Hizmetin sağlık kuruluşu dışında verilmesi ile ilgili usul ve esaslar, Bakanlık tarafından

ayrıca düzenlenir.

SEKİZİNCİ BÖLÜM

Sorumluluk ve Hukuki Korunma Yolları

Müracaat, Şikayet ve Dava Hakkı

Madde 42- Hastanın ve hasta ile ilgili bulunanların, hasta haklarının ihlali halinde,

mevzuat çerçevesinde her türlü müracaat, şikayet ve dava hakları vardır.

Sağlık Kurum ve Kuruluşlarının Sorumluluğu

Madde 43- Hasta haklarının ihlali halinde, personeli istihdam eden kurum ve kuruluş

aleyhine maddi veya manevi veyahut hem maddi ve hem de manevi tazminat davası açılabilir.

Ancak, aleyhine dava açılacak merciin kamu kurum ve kuruluşu olması halinde; 10

a) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 12 nci maddesine göre; hakkın bir

idari işlem dolayısı ile ihlal edilmesi halinde ilgililer, doğrudan doğruya tam yargı davası veya

iptal ve tam yargı davalarını birlikte açabilecekleri gibi ilk önce iptal davası açarak bu

davanın karara bağlanması üzerine dava açma süresi içerisinde tam yargı davası açabilirler.

b) Aynı Kanun'un 13 üncü maddesi uyarınca, zarar verici eylemin öğrenildiği tarihten

itibaren en geç bir yıl içinde maddi ve manevi tazminat olarak istenilen tazminat miktarı ayrı

ayrı gösterilerek idareye müracaat edilmesi ve talebin açıkça veya zımnen reddi halinde

kanuni süresi içinde idari yargı mercilerinde dava açılması gerekir.

Devlet Memuru veya Diğer Kamu Görevlisi Personelin Sorumluluğu

Madde 44- Bu Yönetmelik'te gösterilmiş olan hasta haklarının fiilen kullanılmasına

mani olan veya bu hakları başka şekilde ihlal eden personelin, cezai, mali ve inzibati

sorumluluklarının tamamı veya bunlardan bir kısmı doğabilir.

Birinci fıkrada belirtilen sorumluluklar haricinde, ihlalin durumuna göre, personeli

istihdam eden kurum ve kuruluş tarafından personel hakkında uygulanacak idari tedbir ve

müeyyideler saklıdır.

Kamu Personelinin Sorumluluğunu Tespit Usulü

Madde 45- Kamu kurum ve kuruluşlarında görevli personelin, hasta haklarını ihlal eden

fiil ve halleri, şikayet halinde veya idarece kendiliğinden tespit edildiğinde, hadisenin takibi,

soruşturulması ve gerekir ise müeyyideye bağlanması için doğrudan valiliklerce veyahut

Bakanlık veya personelin görevli olduğu kurumlar tarafından müfettiş veya muhakkik

görevlendirilir.

Kamu Personeli Hakkındaki Müeyyideler

Madde 46- Hasta haklarının Devlet memuru veya diğer kamu görevlisi personel

tarafından ve görevleri sırasında herhangi bir şekilde ihlali halinde uygulanacak müeyyideler

aşağıda gösterilmiştir:

a) Kamu görevlisi olan personelin fiilinin niteliğine göre, soruşturmacı tarafından

hakkında disiplin cezası teklif edilmiş ise, mevzuatın öngördüğü disiplin cezaları yetkili amir

veya kurullarca usulüne göre takdir edilir.

b) Hak ihlali aynı zamanda ceza hukukuna göre suç teşkil ettiği takdirde, memur olan

personel hakkında, Memurin Muhakematı Hakkında Kanunu Muvakkat hükümlerine göre

yapılan soruşturma sonucunda lüzum-u muhakeme kararı verilir ise, dosya cumhuriyet

başsavcılığı'na gönderilerek ceza davası açılması ve böylece personel hakkında fiiline uygun

bulunan cezai müeyyidenin tatbiki sağlanır.

c) Anayasa'nın 40 ıncı maddesinin ikinci fıkrası, 129 uncu maddesinin beşinci fıkrası ve

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 13 üncü maddesi ve ilgili diğer mevzuat uyarınca,

memurların ve diğer kamu görevlilerinin hukuki sorumluluğu doğrudan doğruya memur

aleyhine açılacak dava yolu ile gerçekleştirilemez. Dava, 43 üncü maddede gösterilen usule

göre, ancak idare aleyhine açılabilir. Bu personelin hukuki sorumluluğunun doğması, idare

aleyhine açılacak dava neticesinde tazmin kararı verilmesine bağlıdır.

Kamu görevlisi personelin verdiği zarar, mahkeme kararı üzerine idare tarafından

tazmin edildikten sonra, müsebbibi olan sorumlu personele rücu edilir.

d) Kamu görevlisi personelin mesleklerini resmi görevleri dışında serbest olarak icra

etmekte iken işledikleri fiillerden dolayı haklarında 47 nci maddeye göre işlem yapılır.

Kamu Görevlisi Olmayan Personelin Sorumluluğu11

Madde 47- Hasta haklarının Devlet memuru veya diğer kamu görevlisi olmayan

personel tarafından herhangi bir şekilde ihlali halinde uygulanacak müeyyideler aşağıda

gösterilmiştir:

a) Kamu görevlisi olmayan personel; hakları ihlal edilen hastanın doğrudan vaki olacak

şikayeti üzerine veya bu fiillerin başka şekilde tespiti halinde Bakanlık veya başka kurum ve

kuruluşlar tarafından yapılan bildirim üzerine, bunların özel kanunlara göre kurulmuş olan

kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları haysiyet divanlarınca disiplin cezaları ile

cezalandırılabilir.

b) Kamu görevlisi olmayan personelin hasta haklarını ihlallerinden doğan hukuki

sorumlulukları, genel hükümlere göre doğrudan doğruya kendilerine veya bunları çalıştıran

kurum ve kuruluşlara karşı veya hem kendilerine ve hem de çalıştıranlara karşı birlikte dava

açılarak ileri sürülebilir.

c) Kamu görevlisi olmayan personel hakkında, ceza hukukuna göre suç teşkil eden

fiilleri sebebiyle cezai müeyyideler tatbik edilmesi, genel hükümlere göre doğrudan doğruya

cumhuriyet savcılıklarına yapılacak ihbar veya şikayet yoluyla gerçekleştirilebilir.

DOKUZUNCU BÖLÜM

Son Hükümler

Kurum ve Kuruluş Yetkililerinin Görevi

Madde 48- Sağlık kurum ve kuruluşlarının yetkilileri; bu Yönetmelik'te ve diğer

mevzuatta belirtilen hasta haklarının lafzına ve ruhuna uygun olarak kullanılabilmesine

yardımcı olmak amacı ile bu Yönetmelik'te gösterilen "hasta hakları"nı bir liste, tabela veya

broşür haline getirerek, bunları sağlık kurum ve kuruluşunun, hastalar, personel ve ziyaretçiler

tarafından kolayca ulaşılıp okunabilecek uygun yerlerinde bulundurmak da dahil olmak üzere,

gereken bütün tedbirleri almakla mükellef ve yetkilidir.

Saklı Olan Hükümler

Madde 49- Milli güvenliğin, kamu düzeninin, kamu yararının, genel ahlakın ve genel

sağlığın korunması maksatları ve kanun hükümleri ile getirilen özel düzenlemeler ve

sınırlamalar saklıdır.

Yürürlük

Madde 50- Bu Yönetmelik, yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

Yürütme

Madde 51- Bu Yönetmelik hükümlerini Sağlık Bakanı yürütür.